Lexicon musicum Latinum
Saint-Dié, Bibliothèque municipale (F-SD) Ms. 42, f. 119r-120v Transcription: Christian Meyer (mai 2006)
<119ra> Proportio est habitudo duorum terminorum adinvicem vel distantia duorum terminorum inter se. Pro quo notandum est quod 5 sunt genera proportionum, sc. multiplex, superpartiens, superparticulare, multiplex superpartiens et multiplex superparticulare.
Multiplex genus est quando maior numerus continet in se minorem numerum bis, tel vel quater, etc., et habet multotiens species, scilicet duplam, triplam, quadruplam, quincuplam et cetera.
Prima species multiplicis est proportio dupla, que fit quando maior numerus continet in se totum minorem dupliciter sicut sunt duo ad unum : 4/2, 6/3, 8/4. Et dicitur dupla quia dupliciter continet maior numerus minorem. Sub qua proportione diapason consonantia continetur.	dicitur dupla] dicitur diapason dupla ante corr.
Secunda species multiplicis est proportio tripla, que fit quando maior numerus continet minorem ter ut sunt <119rb> tria ad unum, sex ad 2, 9 ad 3, 12 ad 4 sub qua proportione diapason diapente consonantiam continetur etc.
<T>ertia species multiplicis est proportio quadrupla, que fit quando maior numerus continet [in se] totum minorem in se quater sicut 4 ad 1, 8 ad 2, 16 ad 4. Sub qua proportione bisdiapason consonantia consistit. Et eo modo procedendo cetere species huius primi generis possunt haberi infinitum.
<S>uperpartiens genus est quando maior numerus continet minorem in se totum et insuper eius aliquas partes, sc. duas, tres vel quatuor et habet species suas, sc. bipartientem, tripartientem, quadripartientem.
Prima species superpartienti generis est proportio superbipartiens, que fit quando maior numerus continet totum minorem et insuper eius duas partes, ut 5 ad 3, 7 ad 5.
<S>ecunda species supradicti generis est proportio supertripartiens, que fit quando maior numerus continet in se totum <119va> minorem in se et insuper eius tres partes, ut sunt 7 ad 4, 11 ad 8, etc.
<T>ertia species huius generis supradicti est proportio superquadrupartientis, que fit quando maior numerus continet totum minorem et insuper eius 4^or partes, ut sunt novem ad 5, 11 ad 6, et eo modo possunt haberi species eius usque in infinitum etc.
<S>uperparticulare genus est quando maior numerus continet minorem in se totum et insuper eius aliquam eius partem aliquotam, cuius species sunt sexquialtera, sexquitercia, sexqui4^ta, sexqui5^a, sexqui6^ta
Prima species superparticularis generis est proportio sexquialtera, que fit quando maior numerus continet totum minorem in se et insuper eius mediam partem, ut tria ad duo, sex ad 4^or, novem ad 6, 12 ad octo. Maior enim numerus continet totum minorem et insuper eius medietatem, ut apparet intuenti. Et dicitur a sexqui, quod est totum <119vb> et altera pars. Que proportio dicitur emiolia sub qua proportione diapente consonantia continetur.
<S>ecunda species huius est proportio sexqui3^a, que fit quando maior numerus continet minorem totum in se et insuper eius tertiam partem, ut 4^or ad 3, 8 ad 6, 12 ad 9. Maior enim numerus istorum continet in se minorem totum et insuper eius tertiam partem. Dicitur a sexqui, quod est totum et tercia, sc. pars. Que proportio epitria vel epitrita nuncupatur sub qua proportione diateseron consonantia continetur.
<T>ercia species est proportio sesxqui4^a, quando maior numerus continet minorem in se totum et insuper eius 4^tam partem ut 5 ad 4, 10 ad 8 etc.
Quarta species est proportio sesqui5^a.
Quinta species est proportio sexquisexta.
Sexta species est proportio sexquiseptima.
Septima species est proportio sexqui8^a. Que fit quando maior numerus continet totum minorem <120ra> in se et insuper eius octavam partem ut sunt novem ad octo, decem et octo ad sexdecim [de et octo ad decem septem] sub qua proportione est tonus.	decem et octo] decem et septem ms.
<M>ultiplex superpartiens genus est quando maior numerus continet totum minorem in se et insuper eius aliquas partes, sc. duas, vel tres, vel iiii^or et habet species suas, sc. duplam superpartientem, duplam supertripartientem.
<P>rima species est huius generis dupla superbipartiens, que fit quando maior numerus continet totum minorem in se bis et insuper eius duas partes, ut octo ad tria, 10 ad 4	10 ad 4] 14 ad 4 ms.
<S>ecunda species est proportio dupla supertripartiens, que fit quando maior numerus continet tontum minorem in se bis et insuper eius tres partes ut 11 ad 4^or, tresdecim ad quinque. Alie species possunt haberi ut dictum est.
<M>ultiplex superparticulare genus est quando maior numerus continet totum minorem in se bis <ter, etc.> et insuper eius aliquam <120rb> partem aliquotam. Et habet suas species, sc. duplam sexquialteram, duplam sexquiterciam, triplam sexquialteram, triplam sexquiterciam.
<P>rima species est huius generis dupla sexquialtera que fit quando maior numerus continet minorem in se totum bis et insuper eius medietatem, ut sunt 5 ad 2, 10 ad 4.
<S>ecunda species est proportio dupla sexquitertia que fit quando maior numerus continet totum minorem in se bis et insuper eius terciam partem ut sunt 7 ad 3.
<T>ercia species huius est proportio tripla sexquialtera que fit quando maior numerus continet minorem totum ter et insuper eius medietatem, ut 7 ad 2.
Et nota quod quando minor numerus precedit maiorem numerum tunc illa species est in genere submultiplici vel subsuperparticulari, ut duo ad tria quo est subsexquialtera, unum ad 2, proportio subdupla <120va> <ut> tria ad 4^or proportio, subsexquitertia, et sic de singulis.	est in genere] est subgenere ms.
Et hec de proportionibus dicta sufficiant studere volentibus.
Explicit tractatus proportionum.