AUSTRIA (A)
(19/04/2013)
ADMONT, Benediktinerstift (A-A)
A-A Fragment B-122/1
date : XIVe s. provenance : fragment détaché de A-A
Cod. 122 contenu : 1-4v SUMM. GUID. (fragm.) rism b3/6
copie : D-Maw
A-A Cod. 397
date : Début du XIVe s. origine : Admont ?
contenu : 1-47v ENGELB. ADM. ; 48-58v <Engelbertus
Admontensis>, Super passionem secundum Matheum ; 60v-75
<Anon.>, In principio erat verbum rism b3/6 copie :
D-Maw
FIECHT, Stiftsbibliothek (A-F)
A-F Cod. 80 (252)
date : XVIe s. origine : Allemagne du Sud ou Autriche
provenance : Georg Seitz, abbé de St-Georgenberg de 1568 à 1575) contenu :
94v exemples de solmisation ; 95v exercice de contrepoint et de
solmisation à deux voix ; 96r-v exercices d'intervalles ; 97r-127r
« Musica est recte modulandi scientia… » rism b3/6
A-F Cod. 91 (45)
date : XVe s. premier quart du XVIe s. origine :
inconnue contenu : 12 tableau de solmisation ; 12v-15
« Musica ist der freyen siben kunst aine di do artlich und
künstlich… » ; 15r-v exercices de solmisation rism b3/6
GÖTTWEIG, Benediktinerstift (A-GÖ)
A-GÖ 86 (9)
date : XIIe s. provenance : Göttweig contenu :
119 « Gymnasio musas placuit revocare solutas/ Ut pateant parvis habitis
vix actenus altis/ Pluribus est normis monochordi quadriformis. » rism
b3/6
A-GÖ 108 (52)
date : XIIe s. provenance : Göttweig contenu :
plat supérieur : diagramme de l'échelle des sons rism b3/6
A-GÖ 514 (460)
date : première moitié du XVIe s. (1538) provenance :
Göttweig contenu : 192-224v Anonymus Gottwicensis, « Musica
secundum Isidorum est recte canendi scientia » rism b3/6 copie :
D-Maw
GRAZ, Universitätsbibliothek (A-Gu)
A-Gu 205
date : seconde moitié du XIVe s. origine : inconnue
provenance : abbaye cistercienne de Neuberg contenu : 123v
« Nil homini melius quam si divina legendo… » ; « Sangwinei
delectantur audire primum tonum et sextum… » rism b3/6
A-Gu 258
date : seconde moitié du XIIe s. origine : inconnue
provenance : abbaye bénédictine St. Lambrecht contenu : Antiphonaire.-
145-146v tonaire neumé rism b3/6
http://143.50.26.142/digbib/handschriften/Ms.0200-0399/Ms.0258/index.html
A-Gu 509
date : début du XVe s. origine : Neuberg ?
provenance : abbaye cistercienne de Neuberg contenu :
133rb-136rb TON. Cist. ; 136vb-137rb diagrammes des tons (cercles) ;
137ra main de solmisation ; 137rab « Primus autentus id est primus
tonus constat ex prima specie dyapente… » ; 138va-141rb « Musice
nomen accipitur stricte, large… » ; 140v-141ra FIST. Primae ergo rism b3/6 copie : D-Maw
A-Gu 798
date : début du XIIIe s. origine : abbaye bénédictine
St. Lambrecht ? provenance : abbaye bénédictine St. Lambrecht contenu :
160r-v tonaire ; 161v+166r-v FRUT. brev. (exc.) rism b3/6
http://143.50.26.142/digbib/handschriften/Ms.0600-0799/Ms.0798/index.html
A-Gu 873
date : XVe s. origine : Wien, Université ? provenance :
abbaye cistercienne de Neuberg contenu : 4-7 Nicolaus (magister
parisiensis), Tractatulus musicalis ad cantum Gregorialem brevis et utilis
rism b3/6 copie : D-Maw
http://143.50.26.142/digbib/handschriften/Ms.0800-0999/Ms.0873/index.html
A-Gu 1010
date : XIIIe s. provenance : abbaye cistercienne de
Neuberg contenu : 70v main de solmisation rism b3/6
A-Gu 1201
date : seconde moitié du XIVe s. origine : inconnue provenance :
abbaye bénédictine St. Lambrecht contenu : 61v-63v ANON.
Grac. ; 65 « Sciendum est autem quod ipsa modulatio psalmorum… »
rism b3/1, p. 25 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Gu 1584
date : XIIe s. provenance : Chorherrenstift Seckau contenu :
48v main de solmisation rism b3/6
http://143.50.26.142/digbib/handschriften/Ms.1400-1599/Ms.1584/index.html
HEILIGENKREUZ, Stiftsbibliothek (A-HE)
A-HE 20
date : fin XIIe s. et premier quart du XIIIe s. (1220) origine :
Heiligenkreuz contenu : 1-4 ANON. Cist. I ; 4 main de
solmisation ; 220 exercice de chant ; 220v-222v TON. Cist. ; 222v-223r : Benedictus dominus deus israhel (Tons
1-VIII) ; 223r : HERMANN. mod. ; 223r-v « De progressione
tonorum secundum quosdam » (MOD. Protus finit) rism b3/6 copie :
D-Maw
A-HE 65
date : XIIIe s. origine : Heiligenkreuz ? contenu :
260v-261 tonaire rism b3/6
A-HE 213
date : XIIe-XIIIe s. origine : inconnue
provenance : inconnue contenu : 143v-144r IOH. COTT. mus.
(exc.) rism b3/1, p. 25 rism b3/6 copie : D-Maw
INNSBRUCK, Universitätsbibliothek (A-Iu)
A-Iu 732
date : XVIe s. (1523) origine : Allemagne du Sud ?
provenance : Neustift contenu : 1-139v Andreas
Ornithoparchus Meyningensis, Musice active micrologus (copie de
l'édition princeps Leipzig, 1517) ; 140-148 Anonyme, Racemationes
Musices ; 155v-171 exercices de contrepoint (?) rism b3/6
copie : D-Maw
A-Iu 962
date : XVe s. (1457, 1460, 1462, 1466) origine : Paris
(?) provenance : Stams (?) contenu : 128r-151r Compilation rédigée par Georgius Erber vers 1460-1462 (cf. Meyer,
Paris, 2001, p. 321-324).- 128r-v
<I.> « Sicut dicit philosophus in prologo
metaphysicae... » ; 128v-129r <II.> « In opere
breviter proceditur prope tria. Primum est ut ea quae breviter dicuntur
facilius memoriae commendantur... » (cf. BOETH. mus. I,1 ;
ed. Friedlein, p. 179.20-180.3 et 187.9-16) ; 129r-130r <III.>
« De inventione musicae. Sciendum est quod Pithagoras invenit musicam
supra incudem fabri. Nam sicut Bohetius in libro suo musicae ... » (cf.
BOETH. mus. I,10 (ed. Friedlein, p. 197.1-14, 197.22-26) ; 130v
<IV.1> « De commendatione musicae. Cum et humana natura naturaliter
scire desideret... » (cf. TRAD. Holl. VI, I.5-12) ; 130v-131r <IV.2>
« Et sciendum est quod ante eius inventionem homines naturaliter cantibus
utebantur... » (cf. TRAD. Holl. VI, V.23-32. « Hec magister Tholomeus
dispositus in suo tractatulo de arte musica ») ; 131r-v
<IV.3> « Philosophiam sapientiae studium... » (IOH. CICON.
mus. III,1-4) ; 131v <V.> De monocordo greco et latino
secundum Bohetium ; 132r <VI.> De monocordo secundum
sanctum Gregorium ; 132r-v <VII.> « De differentia
inter discantantes. Maxime in distinctionibus vitandae sunt inter
cantores » (éd. Meyer, Paris, App. 2) ; 132v
<VIII.> « De tonis. Tonus est quoddam regulare praeceptum in
quolibet cantu... » ; <IX.> 132v-133 : « Tonorum
suffragia. Omnis modus aut est autenticus aut
plagalis... » ; 133r <X.> « Nota opinionem cuiusdam,
nescio si sit in toto vera... » (INTERV. Tonus div. [exc.]) ; 133r-v <XI.> « Suffragia generum proportionum
musicalium. Omne genus inequalitatis... » ; 133v
<XII.> « Que sint litterae monocordi in elevatione ?
... » ; 134v-135v <XIII.> « De tono. Quid est
consonantia ? Est quando duae voces coniunguntur insimul... » ;
135v-137v <XIV.> « Sequitur de differentia octo modorum. Ubi est
finis primi modi ? ... » (PS-ODO dial. [extrait]) ; 137v
<XV.> « De coniunctis Bohecii. Quinque coniunctiones Bohecii hee
sunt... » (éd. Meyer, Paris, App. 3) ; 137v-138r
<XVI.> « Quot coniunctiones vocum sunt ? VI... » (PS-ODO dial.
[extrait remanié]) ; 138r-v <XVII.> « Omnis vox quarta
potest facere dyatessaron ? Non... » (PS-ODO dial. [extrait]) ;
138v-139r <XVIII.> « Ostendendum est quod sunt septem voces .a. .b.
.c. .d. .e. .f. .g. ... » ; 139r-v
<XIX.1> « De proportionibus. Dupla proportio
est... » ; 139v-140r <XIX.2> « Dyatessaron in qua
proportione constat ? In sesquitertia... » ; 140r <XIX.3>
« Dyapason vero simphonia est... » ; <XX.>
140r-v « Notandum est quod omne organum aut fiat <in> dyatessaron...
(éd. Meyer, Paris, App. 4) ; 140v-141r <XXI.>
« Dissonantia est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aures veniens
aspera atque iniocunda percussio... » (BOETH. mus. I,7 [Friedlein, p.
195.8-13] et BOETH. mus. III,8 [Friedlein, p. 278.11-79.2]) ; 141r
<XXII.> « Numerum (?) praedictarum informationum si quis requirat
secundum magistri Vrlandi... » ; 141r-v <XXIII.>
« De tonis. Ab auctoribus nostris hanc artem perscrutantibus habemus quod
8 sunt toni... » ; 141v <XXIV.> « Scire etiam
debemus quod octo sunt graves litterae... » ; 142r <XXV.>
« Quod quatuor sunt toni apud grecos. Recitat enim Bohetius grecos
solum posuisse quatuor tonos cantus... » ; 142r-144r
<XXVI.> « Sequuntur proportiones declaratae et manifeste
demonstratae ostensae... melodia vocum cantorum inuentae. Et premierement est
dite (?) la premiere proportion dupla ... pour l'abillite dex voix des
puntament (?) chantans » (éd. Renate Federhofer-Königs,
« Ein Beitrag zur Proportionenlehre in der zweiten Hälfte des 15.
Jahrhunderts », Studia musicologica Academiae scientiarum Hungaricae,
11 [1969], 148-150) ; 144r-149r <XXVII.> « Musica est scientia de
numero relato ad sonos... ad nonamdecimam .e. et ultra si possibilitas sit
in voce sed secundum usum vel actum nostrum non. Laus deo finitum parisius Anno
1460 per g. e. Ave maria »
(cf. TRAD. Garl. plan. I, passim.) ;
150v-151r <XXVIII.> « Motus est vocis in ratione unius gradus in
alium ascensus... (éd. Meyer, Paris, App. 5) ; 152-163
« Quoniam musicalem circa artem multi hodiernis temporibus cantando
delirant… » (cf. ANON. Vratisl.) rism b3/6 copie : D-Maw < Meyer Chr., Paris, 2001, p. 305-328
(passim) ; Rausch, Mensuraltraktate, 2001, p. 280-282.
KLAGENFURT, Bischöfliche Bibliothek (A-Kb)
A-Kb XXIX e 27
date : XVe s. (1428, 1430) provenance : Gurk en
Carinthie (Schloss Strassburg) contenu : 97-117v ANON. Claudifor. rism
b3/6
KLOSTERNEUBURG,
Augustiner-Chorherrenstift, Bibliothek (A-KN)
A-KN CCl 248
date : XIIe s. (vers 1180-1200) (XIIIe s., f. I*) origine :
Klosterneuburg contenu : I* main de solmisation rism b3/6 copie :
D-Maw
KREMSMÜNSTER, Benediktinerstift
Kremsmünster (A-KR)
A-KR Cod. 76
date :XVe s. (deuxième tiers) origine : Autriche ?
provenance : Kremsmünster ? contenu : 301v « Musica
notarum textum si sit tibi carum…» rism b3/6
A-KR Cod. 246a (olim
A-LA 246)
date : XVe s. (après 1447 ?) provenance : Lambach contenu :
317-335 TON. Subl. rism b3/6
A-KR Cod. 312
date : XVe s. (premier tiers) provenance : Kremsmünster
(XVe s.) contenu : 207v VERS. Iam post (exc.) ; 210v-212v ANON. Kellner ; 213rv Organa à 3 v. ;
214v-215 tableau (modus, tempus) rism b3/6 copie :
D-Maw
LINZ, Oberösterreichische Landesbibliothek (A-LIs)
A-LIs 255 (olim
237)
date : XVIe s. (avant 1544) origine : Autriche ?
provenance : Georg Preyschuech ; puis Bibliothèque des Jésuites
de Linz contenu : 8-20 « Subiectum musicae est causa
materialis… » ; 21-50v « Sciendum quod tribus constituitur et
acquiritur ars vera… » rism b3/6
A-LIs 281
date : XIIe s. (f. 44-65) ; début du XIIIe s. (f. 1-43) origine
inconnue provenance : abbaye bénédictine de Garsten contenu :
1 MON. A magada rism b3/1, p. 26 ; rism
b3/6
A-LIs 324
date : XIIe-XIIIe s. origine : inconnue
provenance : abbaye bénédictine de Garsten contenu : 52
« Lyram dicunt (?) propter honorem mercurii… » rism b3/1, p.
26 rism b3/6
A-LIs 597
date : XIe s. (fragment 1) ; début XIIe s. (fragment 2) contenu :
1 MON. Prius dividenda (fragm.) ; 2 BOETH. mus. (fragm.) rism b3/1,
p. 26 rism b3/6 copie : D-Maw
MELK, Benediktinerstift Melk, Bibliothek (A-M)
A-M 109
date : début du XIVe s. origine : Regensburg ?
provenance : Melk contenu : 1v main de solmisation rism
b3/6
A-M 662
date : 1440-1478 origine : Melk contenu :
104v Johannes Schlitpacher von Weilheim, Versus de musica, « Octo binis ex
cantibus a tribus extant… » rism b3/6 copie : D-Maw
(f. 104bv-105ar)
A-M 866
date : XVe s. origine : Melk contenu : 126v-136
TON. Subl. rism b3/6
A-M 873
date : XVe s. (première moitié) origine : Melk
contenu : p. 199-214 « Musica est ars ex septem artibus
liberalibus… » (204-205 HERMANN mod. ; 210
« Aurea personet lira… ») rism b3/6
A-M 949 (717)
date : XVe s. origine : Melk ? contenu :
2-34 « Ad preces et inductiones aliquorum ex vobis… » rism b3/6
A-M 950
date : XVe s. (seconde moitié) origine : Melk
contenu : 113-126v BERNO prol. ; 127-183 « Cum
animadverterem quam plurimos musice artis arrogantes… » ; 183-188v
Ton. Subl. ; 188v-204v ANON. Mell. ;
205-208v VERS. Iam post ; 209 Tableau relatif à la notation mesurée ;
209v-211v compositions à 2 v. ; 212-221 HUGO SPECHTSH. ; 221-222
« Quoniam in primo tractatulo mentio facta est de monacordo… » ;
222v-229 « Ubi breviter sciendum quod triplex… » rism b3/6 copie :
D-Maw
A-M 985
date : 14448-1488 origine : Melk ? contenu :
143v-157v « Musica est motus vocum rationabilium in arsim et
thesim… » rism b3/6
A-M 988
date : XVe s. (1403) origine : Autriche ?
contenu : 340rb-342ra « Duobus existentibus amisi laudabile est
proferre veritatem… » rism b3/6
A-M 1094
date : 1464, 1465 origine : Melk contenu :
205-208 ANON. Michaelb. I ; 208v-216 « Cantus est ascensus vel
descensus ab ut in la… » ; 216-219 « Incipit modus
intonandi seu imponendi psalmos et cantica… » ; 223-225v
« Notandum quod secundum modernos modi musicae sunt tredecim… » rism
b3/6
A-M 1099
date : XVe s. (1441) origine : Melk contenu : 1-20 THOM. BAD. ; 21-22** « Prima species
diatesseron a # c d e a proslambanomenos » ; 23-24 main et tableau de
solmisation ; 25-36 « Pollicis in capite vult scribi
.G…. » ; 37-38 « Quot sunt voces in manu ? Sex… » ;
40-78 HUGO SPECHTSH., 79-98 : Magister Rudolfus, Tractatus de
differentiis tonorum, « Gracia sancti spiritus iuvante de differenciis
tonorum prout melius et brevius potero… » ; 99-102 TON. Subl. ;
103-110 Nicolaus de Dulcano, Ars plane musice, « Gama ut A re etc.
postea incipitur a grave… » ; 110-112 « Longa imperfecta valet
duo tempora… » ; 112 : « Nota quod novem sunt consonancie
discantus… » ; 113-115 « Omne diapente constat ex tribus tonis
et semitonio… » ;118 MON. Primo accipe ; 139 « Item modus
est distantia… » ; 140-148 TON. Subl. rism b3/6 copie : D-Maw < Rausch, Rezeption, p. 77, passim
A-M 1835
date : 1466, 1472 origine : Melk contenu :
25-27 « Musica est sciencia recte canendi et dicitur a mois grece… »
rism b3/6
A-M 1916
date : 1467 origine : Melk contenu : 44-50
IOH. MUR spec. (abbrev.) rism b3/6 copie : D-Maw
(p. 44-51)
MICHAELBEUERN, Benediktinerabtei
Michaelbeuern, Bibliothek (A-MB)
A-MB cod. man. cart. 1
date : XVIe s. (premier tiers) origine : Salzburg,
St-Peter contenu : 19-20 TON. Subl (fragm.) rism b3/6 copie :
D-Maw
A-MB, cod. man. cart.
86
date : vers 1435 (?) origine : Michaelbeuern
contenu : 170-182 TON. Subl. rism b3/6
copie : D-Maw
A-MB, cod. man. cart. 95
date : avant 1465 origine : Michaelbeuern
contenu : 146-147v fragment de tonaire ; 148ra-149rb ANON. Michaelb. I ; 149rb-149vb ANON. Michaelb. II ;
150-153r VERS. Iam post rism b3/6 copie : D-Maw
A-R 21
date :fin du XIIe s. origine :Allemagne du Sud
provenance : Rein contenu : 19-47 IOH. COTT. mus. (incompl.) ; 47-60 PS.-ODO dial. ; 60
CYMB. Arbitror (exc.) ; 60v GUIDO micr. (exc.) ; 155v-167 GUIDO micr.
rism b3/1, p. 27 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Ssp Cod. a. II. 5
date : vers 1550 origine : Salzburg, St. Peter
contenu : 65v-67 « Es ist zu wissen, das ain jeder woll gesetzter
gesang… » rism b3/6 copie : D-Maw
A-Ssp Cod. a. II. 10
date : XVe s. origine : Salzburg, St. Peter (?) contenu :
188-195v TON. Subl. rism b3/6 copie : D-Maw
A-Ssp Cod. a. V. 2
date : fin XIe, début XIIe s. (f. 35-145) ; XVe s. (f.
1-34 ; f. 1v : 1435) origine : Salzburg,
St-Peter (1-134) contenu : 114v-145 ARIBO ; 145 PS.-ODO
(fragm.) rism b3/1, p. 27 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Ssp Cod. a. VI. 44
date : XVe s. (1490, f. 59v) origine : une abbaye de
l'observance de Melk contenu : 22v+1-14, TON. Subl. ;
16-17 blancs ; 19r-v « Nota quod isti cantus qui in proprio cursu
cantari nequeunt… » ; 20-22
« M. J. C. de modo cantandi cantum planum sex ponenda sunt
capitula… » ; 22v
« Cantor vero vocatur qui vocem modulatur… » (suite et fin au f. 1r) ; 23-41
« Sapientia clamitat in plateis si quis diligit eam… » ; 41v-44
« Sequitur practica notarum in quibus nulla fit mutatio… » ; 44v-59v TRAD.
Holl. XVII « Sequitur nunc de modis cantandi. Tam usitatis quam
inusitatis… » (50-59 tonaire [éd. partielle in Angerer, Gesänge,
p. 67-70]) ; 60-62 Gerson,
<Carmina> « Musica divini nova pulsu… » ; 62v main de
solmisation « Musica ist der syben freyen künst aine… » ; 68v-75
ANON. Salisb. (transcription
Oliver B. Ellsworth) rism b3/1, p. 27-31 rism b3/6
copie : D-Maw
A-Ssp Cod. a. VIII. 7
date : fin XIe s. et XIIe s. origine : inconnue contenu :
51v tonaire rism b3/6
A-Ssp Cod.. a. VIII. 16
date : IXe s. (première moitié) et XIIe s. origine : inconnue
contenu : 131v tonaire (addition du XIIe s.) rism b3/6
A-Ssp Cod. a. XI. 6
date : vers 1500 origine : Salzburg, St. Peter
contenu : 5v-12 TON. Subl. rism b3/6
copie : D-Maw
A-Ssp Cod. b. I. 33
date : XVe s. origine : Salzburg, St. Peter
contenu : 10v-23 TON. Subl. rism b3/6
A-Ssp Cod. b. II. 42
date : c. 1450-1522 origine : Salzburg, St. Peter
contenu : 334-338v COMPIL. Salisb. rism
b3/6 copie : D-Maw
ST-FLORIAN, Stiftsbibliothek (A-SF)
A-SF Cod. XI 35
date : XIIe s. origine : inconnue provenance :
St.-Florian contenu : 1r-v ARIBO (exc.) ; 150v FIST. ad
secundum ; 150v ORGANISTR. A magda in ; 150
MON. Primum dividas rism b3/1, p.
31 rism b3/6
A-SF Cod. XI 282
date : fin du XIIIe s. (f. 2-38v) origine : Italie
provenance : inconnue contenu : 2-38v Commentarius anonymus
in Boethii institutionem musicam. Ed. Alexander
Rausch, « Der Boethius-Kommentar in der Handschrift St. Florian XI
282 », Studien zur Musikwissenschaft, 48 (2002), 7-83 rism b3/1,
p. 31-32 rism b3/6 copie : D-Maw
A-SF Cod. XI 582
date : XIIe s. (f. de garde) origine : inconnue
provenance : St-Florian contenu : SCOL. ENCH. (fragm.) rism b3/1, p. 32 rism b3/6
A-SF Cod. XI 649
date : XIVe s. (f. 125v-128) origine : inconnue
provenance : St-Florian contenu : 125v-128 « Nota
tres sunt cantus in manu... » ; 127v Tableau de solmisation ;
128r main de solmisation rism b3/1, p. 32 rism b3/6
ST-PAUL, Klosterbibliothek (A-SP)
A-SP Cod. 110/6 (29.4.1)
date : Deuxième tiers du XIe s. origine : Lorsch
provenance : solidaire (dernier cahier) de I-Rvat Pal. Lat. 1344 contenu : 1-9v BERNO ton. (fragm.) rism b3/1, p. 32 rism b3/6
A-SP Cod. 132/6 (29.4.2)
date : XIe s. origine : Allemagne du Sud-Ouest (?)
provenance : solidaire de I-Rvat Pal. lat. 1342 contenu : 159-167v (=1-9v) COMM. BR. rism b3/1, p. 32 rism
b3/6 copie : D-Maw
A-SP Cod. 134/6
(29.4.3)
date : début du XIIIe s. origine : inconnue provenance :
St. Blasien contenu : 2-5 TON. cist. rism b3/1, p. 33 rism
b3/6
A-SP Cod. 135/6 (29.4.4)
date : fin du XIVe s.- XVe s. (premier tiers) origine :
Italie provenance : Bibliothèque vaticane (détaché de I-Rvat Barb. lat. 307) contenu :
17 Imbertus de Francia, Regule de mensurabili musica, « Notula
duo in se includit scilicet formam et significationem… » ; 17v
« Rota compositione monocordi » ; 18v-19 Nicolaus de Luduno
(Lyon) « Ut pateat evidenter monochordi… » ; 21v MARCH. luc.
(exc.) ; 22v-24 IOH. MUR. comp. ; 23v-24r PHIL. ANDR. ; 24a
TRAD. Mur. II ; 24a-24va CONTR. Sex s. spec. I ; 24vb PS.-MUR. alt. rism
b3/6
A-SP Cod. 264/4
date : c. 1400 (après 1394) origine : France, Paris
(Sorbonne ?) provenance : Don François Clément puis Martin Gerbert contenu :
1-29 PS.-MUR. summa ; 29v-30 TRAD. PTOL. ; 30v
“Subiectum in musica… » (éd. GS3, p. 285a-286b) ; 32-36
TRAD. Mur. I ; 37-49 IOH. MUR. spec. (A) ; 49v-56 IOH.
MUR. not. (lib. II) ; 56 FRANCO COL. (exc.) ; 56v-59v
IOH. MUR. comp. ; 60-63 PS.-MUR. interv. ; 63v-66 IOH.
MUR. not. (lib. I) ; 66v-68 ARN. GILL ; 69v « Notandum
quod a terra usque ad firmamentum…» rism b3/6 copie : D-Maw
▪ Bernhard, Thomas, 2006, p. 3.
SCHLÄGL, Prämonstratenserstift, Bibliothek (A-SCH)
A-SCH Cpl 176
date : 1485 origine : Nürnberg contenu :
186-218v « Musica licet in pluribus extensis codicibus metrice ac prosayce
dispendiose sit tradita… » rism b3/6
A-SEI Cst 74
date : XVIe s. (première moitié) origine : Seitenstetten
contenu : 1-19 « Pro breviori fundamento Musicae choralis
talis divisio datur » (8v-9 HERMANN. mod.) rism b3/6
A-SEI Cst 297
date : c. 1500 origine : Seitenstetten
contenu : 308v-314 « Omnis mutatio in ut vel re vel in mi
desinens talis dicitur ascendens… » ; 314r-v « Sequitur de
invencione artis musice et quis fuerit inventor huius artis… » ;
314v-318 tonaire rism b3/6
A-VOR Cod. 36
date : XVe s. origine : Autriche contenu :
plat arrière « Pri re la se re fa… » rism b3/6
A-VOR Cod. 287
date : XIVe s. (première moitié) origine : Vorau
contenu : 285v-288 tonaire rism b3/6
WIEN, Erzbischöfliche Bibliothek (A-Web)
A-Web Cod. 121
date : XVe s. (troisième quart) origine : Allemagne du
Sud-Est contenu : 200-201 CLAVIC. Fac diclavium ; 201
ORGANISTR. A prima ; 201-203 TACT. Ad habendum rism b3/6 < Meyer Chr., Tactus, 2002
WIEN, Österreichische Nationalbibliothek (A-Wn)
A-Wn Cod. 50
date : seconde moitié du Xe s. (f. 1-54) ; fin du Xe s. (f.
55-135) ; additions du XIIe s. origine : Italie du Nord (f.
1-54) ; Salzburg (?) (f. 55-135) provenance : Salzburg,
Bibliothèque du chapitre de la cathédrale (dès le IXe s.) contenu : 1-46
BOETH. arithm. ; 47v-48v PS.-HIER. ep. ; 48v ISID. etym. ;
49-135v BOETH. mus. rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa
(Kommentar- und Registerband, 2011), p.
57-58 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 51
date : XIIe s. (c. 1150-1200) origine : Allemagne du
Sud ou Autriche provenance : Bibliothèque de l'université de Vienne
contenu : 1r diagrammes (tons et intervalles) ; 1v-2
diagrammes du monocorde ; 4-34v BOETH. mus. ; 35 HUCBALD.
(exc.) ; 35v Illustration représentant Guy d'Arezzo et l'évêque
Theodald ; 36-41v GUIDO micr. ; 41v-43 GUIDO reg. ; 43-44 GUIDO
prol. ; 44-45 GUIDO ep. ; 45v Illustration « Ottonis musica in
dyalogo » ; 46-48v PS.-ODO dial. ; 48v : portrait (Bernon
?) ; 49-52 BERNO prol. ; 52v liste des degrés du grand système
parfait ; 52v MOD. Autent. prot. ; 52vb-55a BERNO mon. ; 55b
FIST. Prima fist. I ; 55b-55va FIST. Si fistulae I ; 55v ORGANISTR.
Si organistri ; 55vb CYMB. De repond. ; 56-62 BERNO ton. ;
62v-70v IOH. COTT. mus. ; 71-72v BERNO ton. (incompl.) ; 73v-81v WILLEH.
HIRS. ; 82-90 HERMANN. mus. ; 90 HERMANN. expl. ; 90 HERMANN.
vers. ; 90 HERMANN. mod. ; 90-91ra HEINR. AUG. ; 162-166 MART.
CAP. (exc.) rism b3/1, p. 33-36 rism b3/6 < copie : D-Maw
A-Wn Cod. 55
date : fin du Xe s. (add. du XIIIe s. aux f. 167v, 199, 205v-206,
207v-208) origine : Allemagne provenance : couvent des
Dominicains de Buda contenu : 1-92 BOETH. arithm. ; 93-167
BOETH. mus. ; 167 TON. Lugd. (incompl.) ; 168-182 MUS. ENCH. ;
182-208v SCOL. ENCH. ; 208 HERMANN. mod. ; 208v MON. In primo rism
b3/1, p. 36-37 rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa
(Kommentar- und Registerband, 2011), p. 59-60 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 266
date : fin Xe/début XIe s. origine : scriptorium de
Würzburg ; Lorsch (« probably », Teeuwen, Harmony,
2002, p. 31) provenance : Wiener Hofbibliothek (avant 1576) contenu :
112v-149 MART. CAP. ; 149v-150v diagrammes des tons de transposition rism
b3/6 < Teeuwen, Harmony, 2002, p. 31 n. 78, 43,
310, 312
A-Wn Cod. 299
date : XIIe s. (première moitié) origine : Salzburg ?
provenance : Salzburg, Bibliothèque de la cathédrale contenu :
1-86 BOETH. mus. rism b3/6 < copie :
D-Maw
A-Wn Cod. 336
date : vers 1190/200 (Online-Datenbank Illuminierte Hs.) ;
première moitié du XIIIe s. (f. 1-410v) ; première moitié du XIVe s.
(fragments détachés de la reliure) origine : Autriche provenance :
St. Pölten contenu : f. 5 fragment d'un traité sur les nombres
évoquant les proportions musicales rism b3/1, p. 37 rism b3/6
olim
A-Wn Cod. 339, cf. A-Wn Cod. 15470
rism b3/1, p. 37
A-Wn Cod. 362
date : XIVe s. (premier tiers) origine : abbaye
cistercienne de Lilienfeld contenu : 239 « Musica celestis.
Ptholomeus. Quicquid est extra septem climata prave habitationis
est… » rism b3/6
A-Wn Cod. 507
date : vers 1208-1213 origine : Heiligenkreuz ;
Rein provenance : abbaye cistercienne de Rein contenu :
41v « Quamvis mille modis… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 75-78) rism b3/6 < copie :
D-Maw
A-Wn Cod. 683
date : XIVe s. origine : Espagne ? provenance :
Salzburg contenu : ISID. etym. ; 30v AURELIAN. (exc.) rism
b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 787
date : deuxième moitié du XIIe s. (1-62v), fin du XIIe s. (63-70v) origine :
abbaye cistercienne Baumgartenberg ; à rapprocher de A-Z 328 (cf. Huglo,
Tonaires, p. 184 n.2, 286) ; Hochadel, Melodieformeln, n. 9) contenu :
47-53v THEOG. METT. ; 53v-57v TON. Baumg.,
« Concinit equisoni modulum... » ; 57v-59v ARIBO
(exc.) ; 59r-v CYMB. Arbitror ; 59v CYMB.
Dimidium ; 59v DISC. Quicumque I ; 59v-60 « Quamvis
mille modis… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout,
2011], p. 75-78) ; 60v HERMANN. vers. ; 60v-61
« Diapente. Diatesseron. Symphonie et intense ac remisse… » ;
61-62v FRUT. brev. (exc. ; 61r Qui cupias priscum modulandi noscere nisum éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 79-80) ; 63-70 GUIDO micr. ; 70v ARIBO
(exc.) rism b3/1, p. 37-39 rism b3/6 < copie : D-Maw
A-Wn Cod. 1000 (devenu A-Wn
Cod. 15470)
rism b3/1, p. 37
A-Wn fragment du Cod.
1015 (non retrouvé)
rism b3/1, p. 37
A-Wn Cod. 1367
date : c. 1150 (1-140) ; première moitié du XIVe s. (141-200)
origine : Salzburg contenu : 139-140 FRUT. brev. (exc.)
rism b3/6 < copie : D-Maw
A-Wn Cod. 1595
date : XIIe s. origine : abbaye de Schönthal
(Wurttemberg) contenu : 86v NEUM. Eptaphonus ; 86v NEUM.
Nomina rism b3/1, p. 39 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 1609
date : Xe s. origine : Freising ? contenu : 4
ISID. etym. rism b3/1, p. 39-40 rism b3/6
A-Wn Cod. 1799**
(suppl. 263)
date : v. 1230-1240 origine : Autriche, une abbaye
cistercienne contenu : I-III ANON. cist. I ; 216-222v TON.
cist. rism b3/6
A-Wn Cod. 1836
date : XIe-XIIe s. origine et provenance inconnues contenu :
58-78v BERNO ton. (éd. A. Rausch, p. 225-256) rism b3/1, p. 40 rism
b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 2231
date : XIIe s. origine : inconnue contenu :
SCOL. ENCH. (fragm.) rism b3/1, p. 40 rism b3/6 copie :
D-Maw (f. Irv, 117r-v)
A-Wn Cod. 2269
date : XIe et XIIe s. contenu : 7v-8 AURELIAN. (exc.,
copie dans A-Wn Cod. 5271, cf. Bernhard/Ferrari, Aurelian, p.
41) ; 141-152v BOETH. arithm. ; 153-172v BOETH. mus. ; 155v
INTERV. Quid sit tonus ; 163v INTERV. Regula ; 173-193v CALC. ;
193v-208 MACROB. rism b3/1, p. 40-41 rism b3/6 copie :
D-Maw ▪ Huglo, Diagrammes de Calcidius, 2008, p. 227
A-Wn Cod. 2339
date : XIIIe s. origine : inconnue contenu : 117
HERMANN. mod. rism b3/1, p. 41 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 2390
date : XVe s. origine : Allemagne du Sud (?)
contenu : main de solmisation rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 2433
date : XIVe s. origine : inconnue provenance : Collection
Fugger, Augsburg contenu : 43-46v IOH. MUR. spec. (B) rism b3/6
copie : D-Maw
A-Wn Cod. 2463
date : XIIIe s. origine : inconnue provenance :
Wien, Collège des Jésuites contenu :1-42 BOETH. arithm. ; 42
MON. Si velis ; 42v MON. Si vis facere rism b3/1, p. 41-42 rism b3/6
A-Wn Cod. 2502
date : XIIe s. origine : inconnue provenance :
Wien, Universität contenu : 1-19 COMM. Guid. ; 19 CYMB. De
repond. ; 19v-24 GUIDO micr. ; 24r-v « Formule
tonorum. C D E ... c d. Ad quartam vocem primus statuit sibi sedem... »
(
24r-v “Formule tonorum. C D E... c d. Ad quartam vocem...” (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 46-47) ; 24v :
« Ad finem binis diapason… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 349) ; 24v-25 PS.-GUIDO app. reg. ; 25 CYMB. Si
vis ; 25-26 GUIDO ep. (exc.) ; 26 GUIDO reg. (exc.) ; 26r-v
GUIDO micr. (exc.) ; 26v-27 HERMANN. mod. ; « Argumentum tale
dedit nobis benoivolus Guido... » (éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 349) ; 27r-v « Tonus intensus tonus remissus... » (éd. ibid., p. 350) ; 27v HERMANN. expl. ; 27v HERMANN. vers. ;
« Primum stude voces intensas remissas dinoscere mutationes... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 350) ; 28v-37
IOH. COTT. mus. ; 37v-38 BERNO prol. ; 38v-39 ORGANISTR.
Volens ; 39v-40 NEUM. Eptaphonus rism b3/1, p. 42-43 rism b3/6
copie : D-Maw
A-Wn Cod. 2503
date : XIIe s. (1175-1200) origine : Heiligenkreuz contenu :
1-17 GUIDO micr. ; 17-23 GUIDO reg. ; 23-25v GUIDO
prol. ; 25v-32 GUIDO ep. ; 32-37 ISID. etym.
(exc.) ; 37-42 PS.-ODO dial. (incompl.) ; 42 ORGANISTR.
In primis ; 42 FIST. In mensuris ; 42v FIST. Si fistulae
I ; 42v-43 CYMB. Si volueris ; 43 FIST. Octavam partem rism
b3/1, p. 44-45 rism b3/6 < copie :
D-Maw
A-Wn Cod. 2527
date : XIIe s. contenu : Theophilus Presbyter, De
arte fusili rism b3/6
A-Wn Cod. 3222
date : début du XVIe s. provenance : Johannes
Fuchsmagen contenu : 188-206v IOH. SCOT. annot. ; 188-206v
REMIG. AUT. rism b3/6 < Teeuwen,
Harmony, 2002, p. 43
A-Wn Cod. 3276
date : fin XVe-début XVIe s. (1511, 1513) origine :
Allemagne contenu : 204v-207 « Differunt semitonium minus et
maius… » (éd. Rausch, Rezeption, p. 73-77) rism b3/6, p.
74-75 copie : D-Maw < Rausch,
Rezeption, p. 70-77.
A-Wn Cod. 3550
date : fin du XVe s. origine et provenance : Abbaye de
Mondsee contenu : 23r « Unisonus est unius vocis in eodem loco
bina terna vel crebrior repetitio… » ; 94v « Ad solmisandum
quemlibet cantum artificialiter sciendum est pro regula
universali… » ; 95v « Pro quarum regularum introductione iste
servetur ordo. In alamire gsolreut et ffaut sive… »100r « Toni
autenti possunt ascendere ultra finalem ad 5 6 7 8 regulariter, ad 9 et 10
licenter... » ; 100v « Scala greca » ; « divisio
boeciana tetracordum » ; « Scala musicalis et naturalis »
; « Scala hduralis - Scala bmollaris » ;
102 » Scala ficta per b rotundum - Scala ficta per #
quadrum » ; 103 « Circa cantus solmisationem nota has
cautelas : prima. diligenter advertendum est... » ;
104 » Decem sunt claves que ponuntur in linea » ;
104v » Cursus tenorum » ; 105v » Sex voces
constituunt 4 tonos et unum semitonium » ; 106 « Cursus octo
tonorum » ; 106v » Cantus est triplex : #
duralis/ b mollaris/ naturalis » ; 107 » In cantibus primi
et secundi tonorum ascendentibus ultra alamire una tantum nota, cantandum est
fa... » ; 107v « Omnis modus aut fit sine distantia et
intervallo.../ cum distantia et intervallo... » ; 108v/109v
« Item in bh numquam debet cantari fa, nisi ibi ponitur b
rotundum... » ; 108v/109v « Scala ficta per b/Scala ficta per
h# » ; 133 « Cantus est duplex scilicet fictus et regularis... » ;
144av « Quatuor mutaciones in cantu # durali. Prima In dsolre ascendendo
sol in re... » ; 156av « Tonus est recognicio cuiuslibet cantus
penes principium medium et finem... » ; 187v « Pro cognicione
cantus an sit naturalis # duralis et b moll[aris] nota quod cantus # duralis
qui duriter sonat... » ; 226v « Unisonus fit cum omnibus vocibus
prout sex sunt voces musicales. Semitonium est saltus debilis in
secundam... » ; 227 « Nota quod in musica tres sunt consonancie
perfecte simplices et non plures... » ; 230 « Coniuncta est
facere ex tono semitonium et e converso de semitonio facere tonum, idest loco
mi ponere fa et e converso... » ; 259av « Mutacio est unius
vocis pro alia in eadem clave consonans... » ; 302
« Consonanciarum simplicium alia est vel dicitur : unisonus,
8va... » ; 303 « Divisio clavium et cantuum » ;
313v » Omnis volens artificialiter solmisare debet quatuor
considerare. Primo cernat cuiuslibet cantus exordium... » ; 314v
« Contrapunctus est ars flectendi cantabiles sonos proporcionabili dimensione
et temporis mensura... (éd. CSM 41, p. 87) ; 322v » Modus est
soni acuti gravisque distancia, vel est spacium sive intervallum inter vocem et
vocem... » rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 3571
date : XVe s. (seconde moitié) origine et provenance : Abbaye
de Mondsee contenu : 11 » Pro cognicione cantus, an sit #
duralis, b mollis aut naturalis, est notandum quod cantus #
duralis... » ; 12 Tableau de solmisation (G-eela) ; 12v
« Divisio clavium et cantuum » ; 13r « Omnis volens
artificialiter solmisare debet 4or considerare. Primo cernat cuiuslibet cantus
exordium... » ; 13v « Nonnullas adiciemus regulas speciales.
Quarum prima est : In omni mutacione cuiuscumque cantus aut #
duralis... » ; 14 « Scala latina tocius musice » ; 14v
« Scala # duralis, scala b mollaris, scala ficta per b, scala ficta per
#… » ; 148v « Scala greca seu pitagorica - divisio
boeciana » ; 149 « Scala musicalis » ; 149v-150
Tableau de solmisation ; 150v « Cursus 8 tonorum in propria
sede » ; 151 « In cantibus primi et 2i tonorum ascendentibus
ultra alamire una tantum nota... » ; 227r-v « Circa cantus
solmisacionem nota has cautelas. Prima : Diligenter advertendum est quod
si in cantu # durali quandoque signatur b rotundum... » ; 228v Main
de solmisation ; 229 « Scala latina tocius musice » ; 229v
« Scala # duralis, scala b mollaris » ; 230r-v « Solmisacio
est debita cantus per sex voces musicales expressio. Unde cantus, ut hic
capitur, dicitur quelibet regulata notarum sive melodie
expressio... » ; 231v « Scala ficta per b molle, scala ficta per
# durum » ; 232 « Cantus est duplex scilicet fictus vel
irregularis et regularis. Irregularis est, in cuius solmisacione cantantur
voces ficte... » rism b3/6
A-Wn Cod. 3646
date : XVe s. origine et provenance : Abbaye de Mondsee
contenu : 1v Tableau de solmisation ; 2
« Regule de solmisacione cantus. Omnis volens artificialiter solmisare
debet 4or considerare. Primo cernat cuiuslibet cantus... » ; 3
« Alie regule. Pro cognicione cantus an sit # duralis... » ; 4v
« Secuntur regule de solmisacione cantus. Ad solmisandum quemlibet cantum
artificialiter... » ; 6 « Item si fit ascensus vel descensus a
clave... » ; 6v « Secuntur regule de solmisacione. Prima regula.
In cantu solmisando... » ; 7v Main de solmisation
« Versus : Disce manum tantum si vis bene discere
cantum... » ; 8 « Viginti sunt claves in manu connumerando
eela... » ; 8v « Divisio boeciana/Scala greca. » ; 20v
« Scala musicalis. » ; 21 « Scala # duralis... - Scala b
mollaris... » ; 21v « Scala ficta per b mol... - Scala ficta per
# quadrum... » ; 84v « Musica ficta est facere de tono
semitonium... » ; 85 « Scala ficta per b - Scala ficta per
# » ; 130v Diagramm « Cursus tenorum » ; 133r-v
« De speciebus diapente singulorum tonorum supra finalem. Prima species
est a dsolre... » ; 134v « Notabile. Item in bfa#mi numquam
debet cantari fa nisi ibi ponatur b rotundum... » ; 137r-v « In
cantu mixto et neutrali attendendum est an plures habeat voces... » ;
139 « Pro ulteriori vocum mutacione notandum generaliter quod... » ;
139 « Nota quod omnis mutacio desinens in ut re mi fit
ascendendo... » ; 140 « 4or mutaciones in cantu # durali. Prima
in dsolre ascendendo sol mi re... » ; 140r-v « Post la semper
sequitur fa vel mi, ascendendo per secundam (?) de quo nota quatuor regulas.
Prima regula. Quandocumque fit... » ; 208v « De primo et 2°
tonis sciendum quod prothus est primus tonus... » ; 210v
« Formula siue dispositio primi : C D E F G a b # c d e f /
Formula siue dispositio secundi... » ; 215v « Mutacio est unius
vocis in aliam in eadem claue sub uno sono variacio... » ; 296
« Secuntur regule de solmisacione cantus. Solmisacio est debita cantus per
sex voces... Ad solmisandum igitur quemlibet cantum... » ; 297v
« Pro quarum regularum introductione iste seruetur ordo... » ;
297v « Cautele servande in solmisacione. (298) Circa cantus solmisacionem
nota has cautelas. Prima. Diligenter aduertendum est... » ;
299v » Cantus est duplex scilicet fictus vel irregularis... »
; 300v « Modus secundum Bohecium est acuti soni grauisque
distancia... » ; 302 « De modis et speciebus musicalibus.
Unisonus primus modus est... » ; 303v « De coniunctis et ficta
musica. Coniuncta sic describitur est facere ex tono
semitonium... » ; 304 « Unde contrapunctus est ars flectendi
cantabiles sonos... » ; 304v « Prima coniuncta accipitur in Are
gravi... » ; 305r-v CONTR. Contr. est ars ; 306r-v CONTR.
Consonantia ; 306v « Notandum quod plures consonancie perfecte se
invicem sequi non possunt... » ; 307 « Omnis contrapunctus
componi debet ex pluribus variisque consonancii perfectis et
imperfectis... » ; 307v « Omnis cantus cognoscitur, in principio
penes notam initialem..., in medio penes arsim et thesim..., in
fine... » ; 308v « Ad habendam pleniorem octo tonorum noticiam
nota plures regulas speciales quarum prima est : si cantus finitur
in dsolre... » ; 311 « De tenoribus 8 tonorum etc. Nota hos
versus. Est primus tonus re la, re faque secundus... » « Versus ubi
tenor cuiuslibet toni fuerit inicium. Primus cum quarto, sextus simul inchoat
ex a... ; 311v « Clavis signata transponitur dupliciter, scilicet ab
superiori... » ; 312r-v CONTR. Si discantus ;
313 » Sex voces musicales constituunt 4or tonos... » ;
313v, 315r-v « 12 sunt modi musicales qui secuntur... » ; 314 « Modus
secundum Boecium est soni acuti grauisque distancia... » ; 315v
« Sequitur de tonis. Autentus prothus. Primus tonus constat ex prima
specie diapente... » ; 317v « Cursus octo tonorum. » ;
318 « Scala musicalis. » ; 318v « Decem sunt claves que ponuntur
in linea... » ; 319 « Maxima (ex.) longa (ex.) »
rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 3839
date : XVe s. (avant 1480) origine et provenance : Abbaye
de Mondsee contenu : 100-106 « Circa declaracionem manus est
notandum primo quod decem et novem sunt claves in manu... » ; 109
Tonaire ; 109v Exemples relatifs aux tons et aux muances ; 111-129
ANON. Claudif. (fragm.) ; 129v-135v, 136v Exemples musicaux et
exercices ; 136 Johannes de Muris, Musica speculativa (abrégé),
« Subiectum musice est primus (?) numerus sonorum… » ; 137-140
« <E>s sind drew gesankch in der hant : Beduralis
Naturalis und bemollis. Vnd die drew tailent sich in... » ; 140v-144
Exemples de solmisation et « Exercicium vocum » rism b3/6
copie : D-Maw
A-Wn Cod. 4337
date : XVIe s. (première moitié) origine : inconnue
provenance : bibliothèque de l'université de Vienne (avant 1756) contenu :
104-110 tonaire ; 110 « Est autem musica (ut franchius…) modulacionis
pericia in sono… » ; rism b3/6
A-Wn Cod. 4702
date : c. 1400 origine : inconnue contenu :
86 : « Ad notitiam musicae artis
intrare volentibus primo et principaliter necessarium… » 87v HERMANN.
mod. ; 88v « Ad maiorem musicae artis perfectionem
alios… » ; 88v « Alia notarum est longa aliabrevis quedam vero
semibrevis… » rism b3/1, p. 45 rism b3/6 copie :
D-Maw
A-Wn Cod. 4774
date : c. 1450 origine : Prague ? provenance : Schloss
Ambras (de 1567 à 1665) contenu : 12-22v TRAD. Holl.
VI ; 22v-23v GUIDO micr. (exc.) ; 24-27 TRAD. Holl.
VI ; 27-30 PS.-ODO dial. (exc.) ; 30 BERNO prol.
(exc.) ; 30v-32 GUIDO micr. (exc.) ; 32v-33v TRAD. Holl.
VI ; 35v-91 TRAD. Holl. III (59-60 HERMANN. mod.) rism b3/1,
p. 45-47 rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 4784
date : XVe s. origine et provenance : Abbaye de Mondsee
contenu : 241-244 Circa initium musice Muris. « Nota
musica est sciencia quadruvialis… » rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 4787
date : XVIe s. (après 1522) origine : Vienne ou Styrie
provenance : Wien, Augustins de SS Sebastian & Rochus contenu :
101-110v Wolfgang Khainer, Musicae Choralis Opellum non minus utile quam
necessarium (éd. Federhofer-Königs, Khainer) rism b3/6
A-Wn Cod. 5003
date : fin du XIVe s. et XVe s. (première moitié) origine et
provenance : Abbaye de Mondsee contenu : 18v Diagramme des
tons ; 187r-v « Ter terni id est novem sunt modi id est dimensiones
quibus suple modis omnis cantilena id est omne quod cantatur contexitur id est
conprehenditur... » ; 187v « Omnis cantus fit ex hiis sex vocibus
scilicet ut, re, mi... » ; 188r-v HERMANN. mod. ; 188v-192r « Musicus octo tonos ignorans non
reputatur... » ; 193v-194r
« <P>rima chorda ut a gravibus ascendamus que A litera intitulatur
proslambanomenos vel prosmelodos vocatur... » ; 195 « bfa
hmi sunt due claves duas continentes voces et nullam
mutacionem... » ; 200-202v TRAD. Franc. IV ; 202v-204 MENS.
Notandum quod. rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 5160
date : XVIe s. origine et provenance : Abbaye de
Mondsee contenu : 39v « Omnis clavis aut habet :
unam vocem.../ duas voces.../ tres voces... » ; « Versus. Unica
si fuerit vox invariata manebit... » ; 40v « Item. In ffaut
numquam debet dici ut... » ; 41 « Item. In cantibus primi et
secundi tonorum ascendentibus ultra alamire una tantum nota debet
cantari... » ; 41v « Cantus est triplex : hduralis/
bmollaris/ Naturalis... » ; 42 « Cantus est neuma sive tropus
bene inchoatus et debite terminatus... » ; 43 « Nota quod in b#
non fit mutacio... » ; 44 « Istud eciam non obmittendus, quod
cum cantus ascendit vel descendit de clave... » ; « Item. si fit
ascensus... » ; 44v « Ad solmisandum quemlibet cantum
artificialiter sciendum est pro regula universali quod respiciendus est
tonus... » ; 45v « Notandum quod nec sola vox nec sola littera,
sed littera cum voce clavem constituit... » ; « Item in
bfa hmi numquam debet cantari fa nisi ibi ponatur b rotundum... » ;
46 « Ulterius notandum quod sicut 8 sunt toni ita etiam octo eorundem sunt
tenores... » ; 49 « Proporcio et repugnantia sex vocum
musicalium patent in hac sequenti figura » ; 54v-55 Tableaux de
solmisation ; 55v « Tonus est duplex scilicet Autentus/
Plagalis... » ; 58 « De coniunctis. Coniuncta est facere de tono
semitonium et e converso de semitonio efficere tonum... » ; 60v
« Ad habendam autem noticiam 8 tonorum primo signari
debet... » ; 61 « In cantu solmisando diligenter inquirendus est
tonus... » ; 61r-v « Omnis cantus sepe tangens quintam supra finalem... » ;
« Omnis cantus non ascendens ad quintam supra finalem... » ;
« Sciendum quod aliqui music ponunt tonum neutralem seu
mixtum... » ; 63 « Musica dividitur in tres species. Alia enim
vocatur armonica. Alia rigmica. Alia metrica. » ; 63v-64v Tableaux de
solmisation ; 70 « Omnis cantus sepius attingens la per diapente,
sursumque repercussionem faciens ad fa... » ; 70v-71 « Cantus
est duplex scilicet : fictus vel irregularis, in cuius solmisacione
cantantur voces in clavibus... » ; 71v « Notandum quod in musica
khorali tres sunt consonancie perfecte simplices... » ; « Musica
ficta est facere de tono semitonium et e converso de semitonio facere
tonum... » ; 72v Tableaux ; 97v : « Clavis
signata transponitur dupliciter scilicet : A superiori.../ Ab
inferiori... » ; 98 : « Ad cognoscendum clavium
transposicionem scias primo quod tantum claves signate... » ;
98v : « Cursus octo tonorum secundum Bohecium » ;
99 : « Scala naturalis/ Scala ficta » ;
99v-100 : « Coniuncta est facere ex tono semitonium et e
contrario ex semitonio facere tonum... » ; 100v :
« Consonantia est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens
hilaris ac iocunda... » ; 101 : « Nota quod in
cantibus primi et secundi tonorum ascendentibus ultra a acutum ... » ;
101v : « Triplex est cantus in genere, scilicet : #
duralis.../ naturalis.../ b mollaris... ». ; 101v :
« Cantus est neuma vel tropus debite inceptus... » ;
102 : « Pro ulteriori vocum mutacione notandum
generaliter... » ; « Quatuor mutaciones... » ;
« Nota quod aliqui musici addunt tritonum ad 4tam... » ;
102v : « Omnis cantus tribus locis cognoscitur cuius toni
sit... » ; 104v, 107-108v : exemples de
solmisation ; 105-106v : diagramme des ambitus ; 108v
« Notandum quod plures consonancie perfecte se invicem sequi non possunt
nec debent... » ; 142 « De formacione contrapuncti tales dantur
regule. Prima regula. Si discantus ordinatur in unisono cum
tenore... » ; 143 » Scala musicalis » ;
143v-144 » Circa cantus solmisacionem nota has cautelas. prima
cautela. diligenter advertendum est, quod si in cantu quandoque signatur b
rotundum... » ; 144r-v » Notandum quod vox musicalis non
pro vera voce, sed pro signo vocis ponitur... » ;
144v » Sciendum quod musica habet sub se tres species scil. musicam
cromaticam, enormaticam<!> et diathonicam... » ; 145r, col.a-b » Unde
musice diffinicio secundum varios autores diversimode ponitur... » ;
145v col. a : » Sciendum quod musica habet sub se
tres species... » ; 146-178 » Inter omnes artes quas
liberales vocant... » ; 179 » Calami Octo
tonorum » ; 179v-180v « Solmisacio est debita cantus per sex
voces musicales expressio... » ; 180v unten « Cursus
Tenorum » ; 181 « Primum querite regnum dei... » ;
181v-182 « Pro cognicione autem cantus an sit # duralis naturalis et b
moll<aris> est notandum quod cantus # duralis... » ; 182v
« Exempla de clavium transposicione. Ecce virgo concipiet et pariet
filium... » ; 183 « Ambitus et natura prothi autenti.
Euouae... » ; 184r-v « Omnis volens artificialiter solmisare,
debet quatuor considerare. primo cernat cuiuslibet cantus exordium... » ;
186 « Maior circa bh rationem cantuum patet difficultas... Ad solmisandum
quemlibet cantum artificialiter sciendum est pro regula universali quod
respiciendus est tonus etc. ; » Differunt musicus artificialis
et cantor usualis. Musicus per artem... » rism b3/6
A-Wn Cod. 5203
date : XVe s. origine : Université de Vienne
provenance : Johannes Schöner (1477-1547), puis coll. Fugger contenu :
128v-131 IOH. MUR. spec. rism b3/6
A-Wn Cod. 5231
date : début du XVIe s. (avant 1507) origine : Vienne ?
provenance : Université de Vienne contenu :
1-13v » De metrorum principiis… » rism b3/6
A-Wn Cod. 5239
date : XVe s. origine : inconnue provenance :
Johannes Schöner (1477-1547), puis coll. Fugger contenu : 70r-v
MON. Figure rism b3/1, p. 48 rism b3/6
A-Wn Cod. 5271
date : XVIe s. origine : f. 38v est une copie de A-Wn
Cod. 2269, f. 7v-8 contenu : 38v AURELIAN. (ch. VIII, copie d’après
A-Wn Cod. 2269, cf. Bernhard/Ferrari, Aurelian, p. 41) rism
b3/6
A-Wn Cod. 5274
date : XVIe s. (après 1506) origine : Université de
Leipzig provenance : Collection Fugger (avant 1665) contenu :
124-136 IOH. MUR. spec. (B) ; 138-154 IOH. MUR. spec. (A) rism b3/6
A-Wn Cod. 12811
date : fin du XVe s. (1480, 1488) origine : Gaming provenance :
Gaming, Chartreuse Marienthron contenu :
95-136v » Circa materiam manus notandum primo decem sunt linee et
decem spacia… » [ANON. Gemnic.] (édition : Alexander Rausch, Der
spätmittelalterliche Choraltraktat aus der Kartause Gaming (Niederösterreich).
Einführung und Edition (Tutzing, 2008 ; Musica Mediaevalis
Europae Occidentalis, 9) ; 137 main de solmisation ;
137v-138 « Nota duo haec metra de ascensu et descensu tonorum rism b3/6
copie : D-Maw < Rausch,
Rezeption, p. 95, passim
A-Wn Cod. 13637
date : c. 1350 origine : Italie du Nord provenance :
Milan, c. 1404 contenu : 40 AURELIAN. (exc.) rism b3/6
A-Wn Cod. 15033
date : XVe s. origine et provenance : inconnues contenu :
64v main de solmisation rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 15044
date : 141-1421 origine : inconnue provenance :
Johannes Wesval (?) contenu : 166r-v HERMANN. mod. ; 166v
« Gamaut i. amaut ista clavis g habet unam vocem scilicet ut et nullam
habet mutationem… » rism b3/6 copie : D-Maw
A-Wn Cod. 15470
date : Xe s. provenance : I : détaché de A-Wn
Cod. 1000 (provenance : Bibliothèque de la cathédrale de Salzbourg) ;
II : détaché de A-Wn Cod. 339 contenu : (I) 1-6v BOETH.
musc (fragm.) ; (II) 7-10v BOETH. musc (fragm.) rism b3/6 copie :
D-Maw
A-Wn Ser. nov. 3623
date : fin du XVe s. origine : Leipzig ?
provenance : « liber Magistri Wenceslai Fabri de Budweis »
(Wenzel Faber) ; Stift Lambach (1953) contenu : 189 MON.
Divisio incipiendo ; 189 CLAVIC. Incipiendo rism b3/6
A-Wn Ser. nov. 12745
date : 1507 origine : Milan (?) provenance :
Jean Grolier (1497-1565) ; prince De Ligne ; Fideikomiß-Bibliothek
(vers 1810) contenu : 1-69v Franchinus Gafurius, De harmonia
musicorum instrumentorum opus rism b3/6 < Ruini, Produzione, 2001, p. 355
WILHERING, Stiftsbibliothek (A-WIL)
A-WIL Fragment in Chl 28
date : XIVe s. origine : Wilhering contenu : plat
supérieur « Nota versum de inceptione cantuum… » rism b3/1, p.
48 rism b3/6 copie : D-Maw
ZWETTL, Stiftsbibliothek (A-Z)
A-Z 115
date : XVe s. origine : Wien ? provenance :
« frater Vitus Leonis » contenu : Plat arrière
« Modus artificialis ad faciendum clavicordia vel organa est iste… » rism
b3/6
A-Z 328
date : XIIIe s. origine : un scriptorium cistercien
(d'après la notation musicale ; cf. Hochadel, Melodieformeln, p.
100) ; à rapprocher de A-Wn Cod. 787 (cf. Huglo, Tonaires,
p. 184 n.2, 286 ; Hochadel, Melodieformeln, n. 9) contenu :
82v-84 FRUT. brev (exc.). ; 84v HERMANN. mod. ; 153-159v THEOG.
METT. ; 159v-163v « Incipit registrum tonorum... »
(tonaire) ; 164 « Ut cantor iunctis derives… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 75-78) ; 164v-165
HERMANN. vers. ; 165 « Diapente. Diatessaron. Symphoniae et intense
ac remissae… » rism b3/1, p. 48-49 rism b3/6 copie :
D-Maw
A-Z 355
date : XIIe s. ; vers 1200 (f. 108-123) origine :
inconnue contenu : 122v ISID. etym. (exc.) rism b3/1, p. 49 rism
b3/6